Тун жижиг биетэй, хос далавчтай шавьж юм. Бүх бие нь хар өнгөтэй, Гавлынхаа доод талд богино, бүдүүн хошуутай. Гавал нь урдаасаа хойшоо хавчиг. Зулай дээрээ сайн хардаг нүдтэй. Урт хоёр сахалтай. Цээж богинохон. Гурван хос хөлтэй далавч нь өргөн, тунгалаг өнгөтэй, үзүүртээ тууш судалтай. Хэвлий нь есөн цагирагаас тогтоно.Эрэгчин дэлэнч ургамлын шүүсээр хооллодог. Эмэгчин дэлэнч амьтны цусыг сорж амьдардаг. Дэлэнчийн өндөг, авгалдай, хүүхэлдэй усанд өсч бойждог.

Манай оронд оршдог 5200 гаруй шавьжны нэг нь голио юм. Голио нь тал хээрийн бүсэнд зонхилон тархжээ. Голио нь толгойдоо мэдрэх тэмтрүүлтэй, бүлтгэр нүдтэй, ам бүхийн дээр ар шилэндээ анир чимээ гаргах ангархайтай, голигор цүдгэр гэдэстэй, зэгзгэр нарийн хөлтэй байдаг. Голио гэдэг нэр нь голигор гэсэн үгнээс гарчээ. Голио их төлөв цэцэг ургамлаар хооллодог, бас зарим жижиг хортон шавьжийг устгадаг тул ашигтай гэж үздэг.

Зөгий бол хайрсан далавчит шавьж юм. Хүн төрөлхтөн эрт цагаас зөгийг (балт зөгий) гэрийн амьтан болгож ашигласаар иржээ. Балт зөгий ургамлын тоос, лав, эрдэс давсыг нааж цавуудан үүр барьж өндөглөн ураг төрлөө дагаж олон зуугаар сүрэглэн, хэсэг бүлээр амьдардаг. Бүл бүхэн эрэгчин, эмэгчин, ажилчин гэсэн гурван янзын зөгийнөөс бүрдэх бөгөөд тус тусдаа ажил үүргийн нарийн хуваарьтай байна. Нэг бүлд ганцхан байдаг хатанз (эх зөгий) нь бусдаас хэвлий арай бүдүүн гонзгор, далавч богинохон, хорт булчирхайгүй бөгөөд өндөглөх ашигтай хугацаа нь 2-3 жил, нийтдээ 3-5 жил наслана.